Languages

Ymgyrch Julie - Cwmnïau theatr yn dod at ei gilydd i greu sioe gerdd seicedelig i’r llwyfan yn ystod y cyfnod clo

Dros bedwar degawd yn ôl, gorllewin Cymru wledig oedd ffocws y sgandal gyffuriau fwyaf mewn hanes. Canlyniad archwiliad yr heddlu, sef Ymgyrch Julie, oedd dwsinau o arestiadau a darganfod LSD gwerth £100 miliwn. Mae sioe gerdd newydd sbon oddi wrth Theatr na nÓg a Chanolfan y Celfyddydau Aberystwyth yn ystyried y stori o’r ddwy ochr - o safbwynt yr heddlu, a’r hipis a ymgartrefodd yng Ngheredigion gan obeithio lledaenu eu delfrydau mewn byd oedd yn newid.

Yn ystod yr haf eleni, ‘roedd Theatr na nÓg a Chanolfan y Celfyddydau Aberystwyth yn bwriadu lansio cynhyrchiad uchelgeisiol ar y cyd ar gyfer cynulleidfaoedd yn Aberystwyth. ‘Roedd Ymgyrch Julie i fod yn ddrama i’r llwyfan yn llawn cerddoriaeth, drama a chomedi, yn adrodd y stori eithriadol o beth ddigwyddodd yn ac o gwmpas gorllewin Cymru yn y 1970au canol pan fu hipis yn ymgartrefu yn yr ardal yn chwilio am ffordd newydd o fyw, ac yn cael eu hybu gan gyffuriau ac agweddau amgen. Pan mae cliw yn cael ei ddarganfod ar hap yn dilyn damwain car, mae’r heddlu lleol yn gweithio gyda ditectifs ledled Prydain i ddatgelu beth sy’n troi allan i fod y cuddfan mwyaf o asid a ddarganfyddwyd erioed, yn cynrychioli hyd at 60% o farchnad LSD y byd ar y pryd.

Pan ddigwyddodd y pandemig coronafeirws, daeth yn glir na fyddai’n bosibl gyflwyno Ymgyrch Julie i gynulleidfaoedd byw yng Nghanolfan y Celfyddydau yn Aberystwyth ym mis Awst a bu i Theatr na nÓg a Chanolfan y Celfyddydau wneud y penderfyniad i ohirio cyflwyniad cyntaf y sioe tan y gwanwyn y flwyddyn nesaf.

Er bod hyn yn siom o’r fwyaf i’r ddau gwmni, penderfynwyd heb oedi i wneud y gorau o’r sefyllfa fel eglura cyfarwyddwr Canolfan y Celfyddydau Dafydd Rhys: “Er wrth gwrs y bydde’n well o lawer gennym gyflwyno’r cynhyrchiad ‘nawr, nid yw hynny’n opsiwn bellach oherwydd Covid - ond mae yn caniatau i’r cast a’r tîm creadigol gwych ddod at ei gilydd a gwneud ymchwil a gwaith datblygu gwerthfawr ar y sgript, y cymeriadau a’r gerddoriaeth.”

Yn sgil cyfyngiadau’r cyfnod clo, mae’r ysgrifenwraig-cyfarwyddwraig Geinor Styles yn egluro sut y bu iddynt ymgymryd â’r gwaith ymchwil a datblygu er nad oeddent yn medru ymarfer yn gorfforol gyda’i gilydd.

“Nid wyf yn gyfarwyddwraig sy’n eistedd ac yn canolbwyntio ar y sgript,” dywed Styles. “’Rwy’n licio cael pobl i fyny ar eu traed ac yn symud. Credaf y medraf ddatrys materion golygyddol tra’n cyfarwyddo. Mwy na thebyg dyma’r peth mwyaf rhwystredig ac heriol i mi oherwydd nid yw hyn yn bosibl dros Zoom. Fodd bynnag, mae ‘na fanteision - mae’r tîm creadigol, dylunwyr, sain, AV a goleuo wedi medru ymuno â’r ymarferion neu wrando heb orfod bod yn yr ystafell yn gorfforol. Sy’n wych i ni ac iddyn’ nhw. Mae’n teimlo’n wirioneddol gydweithrediadol. Mae cael nhw efo ni tra bod ni’n dal i ddatblygu’r sgript yn beth prin iawn ond yn fonws o’r mwyaf.”

Mae Geinor Styles, sydd wedi bod yn datblygu’r cynhyrchiad ers 2014, yn credu bod y stori’n fwy berthnasol nag erioed yn sgil COVID: “Teimlaf wrth i ni deithio trwy’r pandemig hwn, fod y stori y tu ôl i gynhyrchiad asid ac athrawiaeth gryno 8000 gair Kemp, yn dod yn fwy ac yn fwy perthnasol i blaned sy’n cael ei dinistrio gan brynwriaeth a chyfalafiaeth.”
Mae’n teimlo hefyd bod stori Ymgyrch Julie yn rhy bwysig i gael ei gohirio. “Cefais fy syfrdanu pan sylweddolais mor berthnasol oedd y stori hon i ni sy’n byw mewn cyfnod pan mae’r hinsawdd yn newid yn frawychus o sydyn,” meddai. “Bod angen arnom ni, fel rhywogaeth, newid ein ffyrdd fel hipis y ’60au a’r ’70au - eu hathroniaeth o ddymuno ‘dychwelyd yn ôl i’r ardd’. Pwysleisiwyd yr athroniaeth hon gan ein prif gymeriad Richard Kemp, gwyddonydd talentog a symudodd i Dregaron yn y '70au cynnar ac a greodd y ffurf buraf o LSD. Ef yw man cychwyn y stori gyfan - heb Kemp, nid yw Ymgyrch Julie yn bodoli.”

Mae fersiwn Theatr na nÓg a Chanolfan y Celfyddydau Aberystwyth o ddigwyddiadau yn adrodd y stori o ddwy ochr y gyfraith, gyda Geinor Styles yn cyfarfod â ac yn cyfweld amrywiaeth o bobl o’r ardal a’r cyfnod hwnnw - un o’r prif ddelwyr asid Alston ‘Smiles’ Hughes, oedd yn rhan allweddol o’r gadwyn LSD o’i gartref diymhongar yn Llanddewi Brefi - a Lydia Jones, merch y diweddar Dditectif Ringyll Richie Parry, yn y cyfarfodydd Zoom gyda’r cast a chriw.

Mae Ymgyrch Julie yn ddrama gerddorol, fformat a ffefrir gan y cwmni theatr hyblyg ac arloesol hwn. Greg Palmer yw cyfansoddwr a chyfarwyddwr cerdd Ymgyrch Julie, yn gweithio gydag actorion-cerddorion dros fideo i greu’r sgôr: “’Dwi erioed wedi rihyrso sioe yn y modd yma o’r blaen. Fy null arferol yw i fod yng nghanol pethau yn yr ystafell ymarfer, yn gweithio gyda’r actorion-cerddorion mewn ffordd organig. Mae hyn yn gwneud i’r cast deimlo eu bod yn rhan o’r proses creadigol. Mae hynny’n amhosibl i gyflawni trwy Zoom, felly daw’r proses cyfan yn arafach ac yn fwy llafurus.” Fodd bynnag mae’r ffordd newydd yma o weithio wedi caniatau i Palmer drafod hoff gerddoriaeth seicedelig y deliwr LSD Smiles, a’r recordiau a gafodd ddylanwad arno yn ystod cyfnod y ddrama. “’Roeddwn yn f’arddegau yn y ’70au, yn gwrando ar y gerddoriaeth y byddai Smiles a’i griw wedi bod yn gwrando arni. Mae Smiles wedi cyfeirio at nifer o fandiau o’r cyfnod hwnnw - Caravan, Bob Dylan, Steely Dan. ‘Rwyf wedi bod yn awyddus iawn ers dechrau’r proses i sicrhau bod cerddoriaeth y ddrama yn adlewyrchu’r tueddiadau cerddorol hynny.”

Mae Theatr na nÓg a Chanolfan y Celfyddydau Aberystwyth yn hyderus y bydd yr amser datblygu estynedig hwn yn sicrhau cynhyrchiad gwironeddol gofiadwy pan mae Ymgyrch Julie yn cyrraedd y llwyfan o’r diwedd y flwyddyn nesaf. “Bydd Ymgyrch Julie yn gynhyrchiad theatr poblogaidd a phwysig,” meddai Dafydd Rhys. “’Rydym yn gwbl ymrwymedig i’r stori Gymreig unigryw hon a gafodd effaith ledled y byd. Hefyd mae ganddi’r bonws ychwanegol bod y gerddoriaeth yn ffantastig! Gall y gynulleidfa edrych ymlaen at wledd - noson wych o theatr ysgogol a phoblogaidd o’r safon uchaf.”

Image: 

Croeso | Welcome

Gyda'ch cefnogaeth chi, gallen neud lot mwy.

Helpwch ni i danio dychymyg cenedl

With your support, we can do more.

Help us ignite the imagination of the nation

Mae Theatr na nÓg yn elusen gorfrestredig yng Nghmru a Lloegr
(515903) ac yn gwmni cyfyngedig drwy warrant.
Theatr na nÓg is a charity registered in England and Wales
(515903) and a company limited by guarantee.

Download our app

Download our creative learning app for the classroom and home!

Download on the App storeGet it on Google play

From our blog